Vì sao tiền ùn ùn vào ngân hàng?

Tiền gửi tăng kỷ lục

Là khách hàng lâu năm của Vietcombank, nhưng anh V.M (TP.HCM) mới đây cũng không khỏi ngạc nhiên với mức lãi suất (LS) tiết kiệm linh hoạt 6 tháng của nhà băng này lên đến 7%/năm, trong khi gửi tại quầy hay trực tuyến cùng kỳ hạn chỉ ở mức 3,5%/năm. Tương tự, kỳ hạn 12 tháng cũng lên đến 7,4%/năm, trong khi những kỳ hạn còn lại chỉ 3,5 - 5,7%/năm. Thực tế, căng thẳng thanh khoản có thể nhận thấy rõ ở các ngân hàng (NH) TMCP khi LS tiết kiệm đã và đang âm thầm tăng. Chỉ cách đây 1 tuần, chị Kim Loan (TP.HCM) có sổ tiết kiệm 6 tháng tại một NH thương mại đến kỳ đáo hạn cũng "chốt" được LS cho đợt gửi mới lên đến 8,6%/năm, cao hơn so với mức đầu năm tại sổ cũ chỉ là 8%/năm.

ẢNH: Độc Lập

Là NH số áp dụng chính sách cộng LS nhiều tháng qua, mới đây NH số Cake by VPBank tiếp tục tăng LS cộng thêm cho khách hàng mới từ 1,5% lên 1,8%. Theo đó, đối với khách gửi mới từ 100.000 đồng, LS thưởng 1,8%/năm; mở sổ lần tiếp theo từ 5 triệu đồng, thưởng LS bậc thang 1,4% - 1,6% - 1,8%/năm. Với mức LS cộng thêm này, LS huy động tiết kiệm cao nhất của NH số Cake by VPBank lên đến 9,2%/năm, cao hơn tháng trước đó 0,3%/năm. LS công bố của một số nhà băng cũng ở mức cao. Điển hình, VPBank có LS huy động cao nhất lên 8,9%/năm từ 6 tháng trở lên tùy theo số tiền gửi. Saigonbank có LS huy động cao nhất lên 7,9%/năm ở kỳ hạn 13 tháng. ACB tiếp tục đứng đầu bảng LS với mức 7,8%/năm cho kỳ hạn 12 tháng; 6 tháng là 7,6%/năm và 7,7%/năm ở kỳ hạn 9 tháng…

Không những huy động qua kênh tiết kiệm, các NH còn phát hành chứng chỉ tiền gửi với LS hấp dẫn hơn. Đơn cử, LS huy động chứng chỉ tiền gửi của BVBank lên mức cao nhất ở 8,2%/năm; tại ACB, chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 1 - 5 tháng được nhân viên chào LS từ 6,5 - 7,2%/năm, áp dụng cho những khoản tiền từ 10 triệu đồng. Vietcombank phát hành chứng chỉ tiền gửi với LS 7,4%/năm cho kỳ hạn 12 tháng… Ngoài ra, một số NH còn phát hành trái phiếu để huy động vốn trên thị trường. Trong tháng 7, HDBank đã phát hành lô trái phiếu 500 tỉ đồng kỳ hạn 6 năm với LS 9%/năm; Vietcombank phát hành 100 tỉ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm với LS 7,9%/năm…

Với mặt bằng LS này, dòng tiền vẫn không ngừng chảy vào NH. Dữ liệu công bố mới nhất từ NH Nhà nước (NHNN) cho thấy lượng tiền gửi của khách hàng cá nhân đã duy trì mức tăng liên tục nhiều tháng qua và ghi nhận mức cao kỷ lục khi lên 10,826 triệu tỉ đồng. Tính đến cuối tháng 5, khách hàng cá nhân đã gửi thêm vào NH hơn 108.000 tỉ đồng so với cuối tháng 4 và tăng thêm 491.000 tỉ đồng so với cuối năm 2025 (tương đương mức tăng 4,76%). Không chỉ người dân, các tổ chức kinh tế cũng tăng gửi tiền tháng thứ 3 liên tiếp. Cụ thể, các doanh nghiệp (DN) đã tăng lượng tiền gửi vào NH thêm 94.000 tỉ đồng trong tháng 5, lên 6,168 triệu tỉ đồng. Tổng phương tiện thanh toán cũng đã tăng thêm 156.000 tỉ đồng, lên 19,974 triệu tỉ đồng, tiến gần đến con số 20 triệu tỉ đồng. Tốc độ tăng trưởng phương tiện thanh toán tương đương 2,73% so với cuối năm 2025, tương đương 530.000 tỉ đồng.

Nhiều kênh đầu tư tụt hạng, tiết kiệm lên ngôi

Việc người dân đẩy mạnh lượng tiền gửi vào NH gần đây được nhiều chuyên gia đánh giá là tất yếu trong bối cảnh các kênh đầu tư quen thuộc không nhiều cơ hội sinh lời. Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu nhận định LS tiết kiệm liên tục tăng cao đã thu hút được lượng tiền từ người dân và cả DN. Bên cạnh đó, các kênh đầu tư khác lại mất sức hấp dẫn nên càng đẩy tiền chảy vào NH.

"Nếu như năm 2025, giá vàng liên tục tăng cao đã thu hút nhiều người đổ tiền ra mua vào thì từ cuối quý 1/2026 đến nay giá kim loại quý quay đầu giảm mạnh. Không chỉ những người sở hữu vàng trước đó bán ra chốt lời mà nhiều người cứ mua vào là bị lỗ nên cũng lo ngại. Từ mức đỉnh 192 triệu đồng/lượng vào đầu năm thì nay vàng miếng SJC chỉ còn xoay quanh 140 - 141 triệu đồng/lượng, tương ứng giảm hơn 28%. Ngay cả những người dù có kinh nghiệm "bắt đáy" mua vào sau mỗi đợt giảm thì thời gian qua mua vùng nào cũng đều thua lỗ. Cứ thế vàng không còn "lấp lánh" trong mắt nhiều người nữa", ông Hiếu phân tích.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Tương tự đối với kênh chứng khoán, giá hàng loạt cổ phiếu đã sụt giảm liên tục trong 2 - 3 tháng qua. Chỉ trong 1 tháng trở lại đây, chỉ số VN-Index từ trên 1.860 điểm đã rớt mạnh xuống còn 1.700 điểm và thậm chí có phiên chỉ còn 1.669 điểm, tương đương giảm hơn 10%. Nhiều cổ phiếu chỉ vài tuần đã mất giá 25 - 30% khiến nhiều nhà đầu tư dù có kinh nghiệm cũng bị thua lỗ. Vì thế, có những nhà đầu tư chứng khoán rút bớt tiền ra khỏi thị trường để trú ẩn vào NH. Ông Hiếu nhận định thị trường chứng khoán (TTCK) sẽ còn chao đảo trong ngắn hạn do ảnh hưởng từ thị trường thế giới vì các bất ổn địa chính trị như xung đột quân sự tại Ukraine, chiến sự ở Trung Đông vẫn chưa có "ánh sáng cuối đường hầm". Chính vì còn nhiều yếu tố bất định nên cổ phiếu sẽ chưa có nhiều yếu tố hỗ trợ hồi phục. Tuy nhiên, có thể kỳ vọng từ cuối quý 3/2026 trở đi, TTCK VN chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thì dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng gia tăng, khi đó sẽ giúp giao dịch sôi động hơn, tác động tích cực hơn.

Đồng cảnh ngộ, thị trường bất động sản (BĐS) cũng khá ảm đạm. Mặc dù giá BĐS ở một vài phân khúc đã giảm so với năm trước nhưng xét trên mặt bằng chung thì vẫn còn khá cao. Hiện rất nhiều nhà đầu tư còn "gồng" giữ giá, nhưng có thể đến cuối năm thì phải giảm mới có thể tìm được người mua. Hơn nữa, LS cho vay đã nhảy vọt cũng làm giảm nhu cầu vay của nhiều người và càng khiến thanh khoản thị trường này đi xuống. Một khi LS vẫn còn neo cao đến hết năm thì BĐS sẽ còn suy giảm và thanh khoản cũng khó tăng trở lại. Tương tự, kênh ngoại tệ cũng không "sáng" khi tỷ giá USD/VND trong nước chỉ biến động nhẹ nên cũng không đủ hấp dẫn để hút dòng vốn đầu tư.

"Khi các kênh đầu tư chưa thấy rõ cơ hội hay mang tính rủi ro cao hơn thì kênh NH luôn được lựa chọn. Hơn nữa, tiền gửi tiết kiệm vừa an toàn nhất, vừa thanh khoản cao nhất vì người gửi dễ dàng rút ra bất kỳ lúc nào nên NH cũng được chọn là một "trạm dừng chân" tốt nhất trong giai đoạn hiện nay", ông Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ.

TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành) đồng quan điểm rằng trong bối cảnh hiện nay, tiền gửi NH vẫn là kênh hấp dẫn đối với người có tiền nhàn rỗi nhờ tính an toàn, ổn định và dễ tiếp cận. So với các kênh đầu tư khác, gửi tiết kiệm có lợi thế về khả năng bảo toàn vốn, tiền lãi tương đối chắc chắn và thanh khoản thuận tiện. 

"Thị trường BĐS đang chịu áp lực từ tín dụng được kiểm soát chặt hơn, chi phí vốn cao và nguồn cung gia tăng, nhất là từ các dự án nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền. Điều này có thể làm giảm khả năng tăng giá nhanh ở một số phân khúc, trong khi BĐS vẫn đòi hỏi vốn lớn và có tính thanh khoản thấp. Đối với chứng khoán, cơ hội sinh lời vẫn hiện hữu nhưng rủi ro biến động ngày càng lớn do hoạt động kinh doanh của DN chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chiến tranh thương mại, chính sách thuế quan và sự gián đoạn của chuỗi cung ứng. Vàng đã tăng giá mạnh một thời gian dài trước đó và đang có xu hướng điều chỉnh. Dù vẫn được xem là tài sản phòng thủ, giá vàng ở mức cao cũng làm gia tăng rủi ro đối với những người mua theo tâm lý đám đông hoặc kỳ vọng tăng giá trong ngắn hạn. Khi các kênh đầu tư truyền thống đều có những rủi ro riêng, tiền gửi NH tiếp tục là lựa chọn phù hợp với người ưu tiên an toàn, bảo toàn vốn và thu nhập ổn định", ông Điền nhấn mạnh.

Thêm vốn cho nền kinh tế

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối NH đầu tư Công ty CP chứng khoán An Bình, cho rằng LS huy động đã tăng từ đầu năm 2026, chủ yếu ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Mặc dù NHNN định hướng ổn định LS, các NH vẫn phải giữ LS huy động cao bởi tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Thực tế, nhu cầu vay vốn của DN và người dân khá cao; đặc biệt nhu cầu vốn trung và dài hạn lớn nhằm đáp ứng các khoản vay đầu tư, sản xuất, hạ tầng thường có thời hạn dài. NH cần huy động nhiều tiền gửi kỳ hạn dài để cân đối nguồn vốn và giảm rủi ro thanh khoản. Thêm vào đó, nhiều NH cần duy trì nguồn tiền gửi để giải quyết vấn đề thanh khoản. 

Ông Minh nhấn mạnh: LS duy trì ở mặt cao hơn năm trước giúp các nhà băng huy động vốn để cho vay. Cộng thêm những giải pháp hỗ trợ gần đây từ NHNN như nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40% giúp các NH linh hoạt hơn trong việc sử dụng nguồn vốn. "NH muốn cho vay nhiều thì trước hết phải huy động được nhiều tiền gửi. Khi nhu cầu vay vốn cao hơn tốc độ tăng tiền gửi, NH phải giữ LS huy động đủ hấp dẫn để thu hút người gửi tiền. Có thêm nguồn vốn huy động, NH mới có đủ tiền để mở rộng tín dụng và đáp ứng nhu cầu vay của nền kinh tế", ông Minh cho hay.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu phân tích tăng trưởng 6 tháng đầu năm đạt 8,18%, cao nhất trong 15 năm, thể hiện nỗ lực rất lớn của các ngành, địa phương. Nhưng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, tăng trưởng cho 6 tháng cuối năm phải đạt 11,9%. Đây là mục tiêu đầy thách thức. Vì thế, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, cơ quan, địa phương tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Song song, chính sách tài khóa và tiền tệ tiếp tục được điều hành linh hoạt, phối hợp hiệu quả nhằm hỗ trợ DN, khơi thông nguồn vốn cho khu vực DN và hộ kinh doanh cá thể, qua đó thúc đẩy sản xuất... Những điều đó cho thấy dòng vốn cần được giải ngân, đưa vào nền kinh tế trong các tháng tới là rất lớn.

"Tại VN, hệ thống NH vẫn là kênh dẫn vốn chính cho nền kinh tế. Để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội sẽ rất lớn. NHNN đã chỉ rõ riêng năm 2026, nhu cầu vốn đầu tư xã hội khoảng 5,1 triệu tỉ đồng. Chính vì vậy, khi NH thu hút được tiền gửi từ người dân thì sẽ đảm bảo được dòng vốn cho nền kinh tế", ông Hiếu nói. Vì thế, việc gửi tiền của người dân vào các NH gia tăng là tín hiệu tích cực để đảm bảo dòng vốn cho cả nền kinh tế đạt mục tiêu tăng trưởng cao.