Vụ kiện khiến chính trường Mỹ dậy sóng

Dàn xếp vụ kiện 10 tỉ USD

Truyền thông Mỹ đưa tin chính quyền Tổng thống Trump ngày 18.5 vừa công bố thành lập một quỹ sẽ trích gần 1,8 tỉ USD nhằm bồi thường cho những đồng minh và người ủng hộ ông Trump. Đây là kết quả của một thỏa thuận dàn xếp vụ kiện của ông Trump chống lại Sở Thuế vụ Mỹ (IRS).

Theo Hãng tin AP, vụ kiện IRS bắt nguồn từ việc một cựu nhân viên IRS rò rỉ hồ sơ thuế của ông Trump cho báo giới hồi năm 2019. Ông Trump lập luận rằng vụ rò rỉ đã gây thiệt hại nghiêm trọng đến danh tiếng và tài chính của gia đình ông, và đã đòi khoản bồi thường 10 tỉ USD.

Ảnh: AP

Để đổi lấy việc ông Trump rút đơn kiện, Bộ Tư pháp Mỹ đã đồng ý trích tiền từ quỹ phán quyết liên bang (quỹ chuyên dùng để trả tiền thua kiện của chính phủ) để lập ra cái gọi là "Quỹ chống vũ khí hóa". Quỹ này sẽ chi gần 1,8 tỉ USD để giải quyết các khiếu nại cho những người tin rằng họ bị điều tra hoặc nhắm mục tiêu "vì động cơ chính trị" dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.

Một ủy ban gồm 5 thành viên do quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche bổ nhiệm sẽ trực tiếp xét duyệt cá nhân nào được hưởng khoản chi trả. Trả lời báo chí ngày 18.5, Tổng thống Trump nói rằng quỹ trên lập ra để "bồi hoàn cho những người bị đối xử tệ bạc, gồm chi phí pháp lý và những thiệt hại mà họ đã từng chịu đựng".

"Tự kiện chính mình" ?

Phía đảng Dân chủ đã phản ứng gay gắt trước ý định thành lập quỹ bồi thường 1,8 tỉ USD. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren gọi đây là "hành vi tham nhũng tột độ", trong khi gần 100 hạ nghị sĩ Dân chủ đã đệ trình tài liệu pháp lý nhằm ngăn chặn giải ngân quỹ này.

NBC News dẫn phân tích từ giới chuyên gia cho rằng đây là vụ kiện chưa từng có tiền lệ, bởi lẽ hiện nay ông Trump (nguyên đơn) đang nắm quyền kiểm soát với bị đơn là IRS, cơ quan thuộc Bộ Tài chính Mỹ. Do đó, việc Tổng thống Trump kiện cơ quan do chính mình quản lý để đòi tiền bồi thường giống như việc "tự kiện chính mình".

Theo điều 3 Hiến pháp Mỹ, tòa án liên bang chỉ có thẩm quyền giải quyết vụ kiện nếu có "tranh chấp thực sự", tức là hai bên phải có lợi ích đối lập nhau. Dựa vào đó, các nhà quan sát lập luận rằng tòa án có thể không có thẩm quyền giải quyết hay phê duyệt thỏa thuận dàn xếp trên, khi ông Trump đang kiểm soát cả nguyên đơn và bị đơn, khiến tính đối kháng của vụ kiện không còn rõ ràng.

Thẩm phán liên bang Kathleen Williams, người thụ lý vụ kiện giữa ông Trump và IRS, đã bác bỏ vụ án vào ngày 18.5 sau khi phe ông Trump bãi nại. Trong thông báo, bà đã khiển trách các cơ quan chính phủ vì đã không nộp tài liệu về thỏa thuận dàn xếp. Trước đó, thẩm phán Williams cũng đặt vấn đề rằng "Tổng thống Trump đang kiện các cơ quan mà quyết định của họ phải tuân theo chỉ đạo của ông".